บ้านสุด-แสน-สุข ตั้งอยู่ในอำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย พื้นที่ที่มีเอกลักษณ์ทั้งในด้านศิลปะ สถาปัตยกรรมพื้นถิ่น ทัศนียภาพ และเมืองโบราณสำคัญของอาณาจักรล้านนา นักออกแบบจึงหยิบบริบทเหล่านี้มาใช้กับการออกแบบ ร่วมกับวัสดุและภาษาของอาคารที่เข้ากับวิถีชีวิตปัจจุบัน
DESIGNER DIRECTORY
ออกแบบ: BodinChapa Architects
เริ่มต้นจากการทำการศึกษาเรือนพื้นถิ่นล้านนาในรูปแบบต่าง ๆ และนำวิธีการมาพัฒนาให้ร่วมสมัย ด้วยการนำลักษณะเรือนกาแลมาวางแผนในการออกแบบรูปแบบของอาคาร และเนื่องจากพื้นที่ตั้งอยู่ใกล้กับแม่น้ำโขง แต่มีเส้นทางเดินสาธารณะของหมู่บ้านกั้นอยู่ การออกแบบจึงต้องคำนึงถึงทั้งมุมมองที่บ้านสามารถเชื่อมโยงกับธรรมชาติริมน้ำ ขณะเดียวกันก็ต้องแบ่งสัดส่วนเพื่อความเป็นส่วนตัวอย่างเหมาะสม
วางแกนอาคารให้หันหน้าและหลังเรือนออกไปรับทิศใต้และทิศเหนือ หรือที่เรามักเรียกว่า ‘วางเรือนในแนวขวางตะวัน’ ตรงกับแนวทางการสร้างเรือนกาแลแต่เดิม แต่นอกจากนั้น ยังทำให้แกนอาคารหันไปทางมุมมองที่สำคัญอย่าง ทิศใต้ ที่มองเห็นวิวแม่น้ำโขง พร้อมทิวเขาที่สวยงาม โดยนักออกแบบยังสร้างแกนอาคารให้เอียงทำมุม 45 องศา กับแนวเขตที่ดิน ช่วยให้ด้านยาวของบ้านไม่ได้ขนานไปกับทางเดินสาธารณะ ทำให้เกิดพื้นที่ที่มากพอสำหรับแลนด์สเคป ทำหน้าที่ช่วยกรองมุมมองจากภายนอกชั้นแรก
ประกอบกับการยกตัวบ้านขึ้นจนเกิดพื้นที่คล้ายกับ ‘ใต้ถุน’ นอกจากมุมมองที่ถูกยกสูงขึ้น ยังช่วยเพิ่มการระบายอากาศ และเพิ่มพื้นที่ในการวางงานระบบและพื้นที่ใช้สอยอื่น ๆ ส่วนวิธีการวางตัวอาคารแบบ “เรือนแฝด” ที่แบ่งอาคารเป็นเรือนนอนและเรือนครัว ยังใช้แยกพื้นที่กิจกรรมของบ้านออกจากส่วนที่ต้องการความเป็นส่วนตัว นักออกแบบเชื่อมจั่วแฝดด้วยรางน้ำขนาดยาว รับน้ำเสร็จฝนแล้วส่งต่อไปยังบ่อเก็บน้ำที่ก่อจากอิฐ เพื่อเก็บน้ำไว้ใช้ประโยชน์ในการทำสวนต่อไป
องค์ประกอบที่สำคัญของบ้าน คือการมีพื้นที่ ‘ชาน’ และ ‘เติ๋น’ ทั้งสองเป็นพื้นที่ทางเดินเชื่อมเรือนนอนและเรือนครัวเข้าด้วยกัน ชานเป็นพื้นที่ระเบียงภายนอกยื่นออกไปบริเวณทิศเหนือ – ทิศใต้ และระเบียงบริเวณกลางบ้าน ส่วนเติ๋นเป็นพื้นที่ที่เชื่อมพื้นที่หนึ่งในบริเวณกึ่งกลางแจ้ง ช่วยเพิ่มศักยภาพการระบายอากาศและป้องกันความร้อนไม่ให้เข้ามาสู่บ้านโดยตรง ส่วนบริเวณริมอาคารนักออกแบบดึงลักษณะเด่นของ ‘ฝาไหล’ มาใช้เป็นฟาซาดช่วยกรองมุมมอง
สเปซแบบล้านนา ถูกพัฒนาให้ร่วมสมัยขึ้นด้วยองค์ประกอบและวัสดุที่ใช้กับบ้าน เริ่มจากเส้นสายของบ้านร้อยเรียงด้วยผนังอิฐและผนังคอนกรีตหล่อลายไม้ไผ่ โดยแผงผนังอิฐและเนินดินเป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบช่วยดึงพื้นที่สีเขียวเข้ามาใกล้ตัวบ้าน ลดทอนความสูงของอาคารให้แนบชิดกับผืนดินมากขึ้น อีกทั้งยังทำหน้าที่เชื่อมโยงองค์ประกอบต่าง ๆ เข้าด้วยกัน ก่อให้เกิดพื้นที่คอร์ตภายใน และกำหนดขอบเขตของบ้านอย่างชัดเจน ร่วมกับผนังคอนกรีตหล่อลายไม้ไผ่
บ้าน สุด-แสน-สุข จึงเป็นดังตัวแทนช่วยสะท้อนการนำแนวคิดในอดีตที่มนุษย์พยายามปรับพื้นที่ให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตของพื้นถิ่นล้านนา และค่อย ๆ พัฒนากลายมาเป็นรูปแบบทางสถาปัตยกรรมที่มีภาษาและแนวคิดร่วมสมัย ประยุกต์ใช้จนถึงปัจจุบันได้อย่างลงตัว บ้านหลังนี้จึงโดดเด่นอย่างสง่างามแต่ขณะเดียวกันก็ออกแบบจากการเคารพบริบทของพื้นที่อย่างแท้จริง
ออกแบบ: BodinChapa Architects
ก่อสร้าง: Blackbean Construction
ภาพ: Shootative / Witsawarut Kekina
เรียบเรียง: Phattaraphon
NAYA CAFE AYUTTHAYA คาเฟ่อิฐรับวิวทุ่งนา พาให้เห็นวิถีชุมชนชนบท
